Opletten voor de namaak van oude juwelen!

Het volgende tafereel is pijnlijk maar gebeurt helaas al te vaak: je laat trots je kistje met oude juwelen dat je van je grootmoeder geërfd hebt eens schatten door een kenner, niet met de directe bedoeling om er meteen veel geld voor te krijgen maar omdat je eens eindelijk wil weten hoeveel die sieraden nu eigenlijk waard zijn. Oma heeft er destijds een smak voor betaald, maar het blijkt om waardeloze imitaties te gaan. Uitkijken dus, want er zijn heel wat malafide handelaars op de markt.

Valse antieke juwelen

Het zal wel eigen zijn aan de mens dat wanneer er geld mee gemoeid is het gevaar op bedrog al meteen om het hoekje lonkt. En dat geldt eveneens voor de wereld van de antieke juwelen, waar het bijzonder uitkijken is of het bewuste sieraad dat je als authentiek verkocht wordt dat ook wel echt is. Al mag de grens tussen wat een origineel antiek juweel en een vervalsing of imitatie is vaak heel erg dun genoemd worden.

Wat is een vervalsing?

De vraag dringt zich op wat we een vervalsing mogen noemen. Sommige antieke objecten zijn in dezelfde tijd (of kort na) van het geïmiteerde object gemaakt en kunnen we misschien veeleer als ‘geïnspireerd door’ beschouwen. Het is pas wanneer een antiek sieraad wordt nagemaakt met het oog op winstbejag dat we van een vervalsing kunnen spreken.
Sommige antieke voorwerpen die we een ‘vervalsing’ zouden noemen hebben op zich ook een hoge intrinsieke waarde. Maar het gebeurt dat de maker van het object, of de persoon die het na hem in eigendom kreeg, niet voor de verleiding kon weerstaan om er het keurmerk van een ander, nog duurder antiek juweel op aan te brengen.

Van vals naar antiek

Een ander merkwaardige les is dat de geschiedenis het verschil tussen een authentiek stuk en een vervalsing langzaam uitvlakt.
Zo werden einde 18de eeuw massaal zilveren snuifdozen in de Nederlandsen nagemaakt volgens de heersende stijl van de Franse aristocraten. Deze snuifdozen gingen in grote getale richting Frankrijk, en de kopers viel het niet op dat de stempels vervalst werden. Het bedrog zou pas jaren later uitkomen, en op dat moment was de markt als massaal met ‘valse’ snuifdozen bewerkt.
Intussen zijn de vervalsingen echter ook al antiek geworden, en halen ze zelfs soms hogere prijzen dat het origineel omdat het gebruikte zilver van een hogere kwaliteit bleek te zijn en natuurlijk ook het verhaaltje mooi in de kaarten van de vervalsing speelde.

Uitkijken naar stempels

Hoe dan ook komt het er steeds op aan om uit je doppen te kijken. Stelregel is dat een aangebrachte stempel doorgaans discreet werd aangebracht om het juweel niet te ontsieren. Een stempel die echt in het oog springt, is op zijn minst verdacht te noemen.
Van zodra er grote prijzen voor edelstenen en juwelen werden betaald, dreigde het gevaar van de vervalsing. Materialen als glas, strass, doubletten en synthetische gesteenten geven de vervalser de nodige werktuigen om zijn slag te slaan.
Nog een woordje over imitaties. Die zijn vaak niet bedoeld om bedrog mee te plegen, maar kunnen we eerder interpreteren als een ode aan de grootmeester die het origineel gemaakt heeft.
Als een imitatie vakkundig en met de nodige eerbied voor het origineel werd uitgevoerd, heeft ze op haar beurt een zekere waarde die in de loop der jaren alleen maar kan toenemen. Wanneer het origineel dan in de plooien van de tijd verloren geraakt of vernield wordt, blijft dus alleen nog de imitatie over die uiteindelijk ook de status en waarde van een origineel antiek juweel kan krijgen.