De Koninklijke juwelen en sieraden van het Huis van Oranje (4)

Nog meer over robijnen

Bij de studie van de juwelen en sieraden in het bezit van de Nederlandse Koninklijke familie valt een veelvuldig en smaakvol gebruik van robijnen op. In deze bijdrage gaan we graag wat dieper in op de geheimen met dit prachtig gesteente.

Robijnen worden gedolven in Afrika, Azië en Australië. Zij worden meestal gevonden in Myanmar, Sri Lanka en Thailand, hoewel zij ook in Montana en South Carolina in de USA zijn aangetroffen. Robijnen hebben een hardheid van 9 op de hardheidsschaal van Mohs en worden onder de natuurlijke edelstenen in hardheid slechts overtroffen door diamanten.

Saffier

Andere variëteiten van korund heten saffier. De robijnrode halfedelstenen worden getaxeerd volgens verscheidene kenmerken zoals grootte, kleur, duidelijkheid en besnoeiing. Alle natuurlijke robijnen hebben onvolmaaktheden en alleen kunstmatige robijnen kunnen volledig vrij van onvolmaaktheden zijn.

Wat is een perfecte robijn?

Hoe minder het aantal en minder duidelijk de onvolmaaktheden zijn, des te waardevoller de robijn is, tenzij er helemaal geen onvolmaaktheden zijn (dat wil zeggen een “perfecte” robijn). In dat geval zou het namelijk kunnen dat het een kunstmatige robijn is. Aan sommige kunstmatige robijnen zijn stoffen toegevoegd zodat zij kunnen worden geïdentificeerd als kunstmatig, maar de meeste vereisen de tussenkomst van een gespecialiseerde taxateur om de precieze waarde te bepalen.

Synthetische robijn

Synthetische robijn werd voor het eerst in 1837 gemaakt door Gaudin bij hoge temperaturen waarbij hij een klein beetje chroom toevoegde aan aluminium. Edelman maakte in 1847 witte saffieren door aluminium te vermengen met boorzuur. Verneuil was de eerste die robijnen op commerciële schaal kon produceren, zoals hij in 1903 aankondigde.

De zeer veel voorkomende Verneuill robijn, saffier en alexanderiet zijn opvallend insluitsel vrij en fysisch gelijk aan de echte stenen. Een herkenningmethode is het zorgvuldig bekijken van de kleurzonering die ronde laagjes vertoont, zoals een grammofoonplaat.

Verneuilll-methode

De Verneuill-methode voor het produceren van synthetische robijn bestaat uit een waterstof/zuurstof brander waar de vermalen Al2O3 poeder met de gewenste kleurstof, chroomoxide, doorheen valt en in de vlam smelt, deze druppel landt dan op een boule en kristalliseert daar uit.

Door steeds regelmatig kleine beetjes poeder te laten vallen groeit het kristal tot omstreeks 5 centimeter hoogte. Bij afkoeling breekt meestal de boule in de lengterichting. Dit breukvlak wordt vaak als tafel van de edelsteen gebruikt. Helaas ontstaat hierdoor vaak een violetachtige zweem in de steen door het pleochroisme van robijn. Als de tafel haaks op het breukvlak geslepen wordt ontstaat de gewenste helder rode kleur. Pleochroisme is het verschijnsel dan een steen in twee haaks op elkaar gepolariseerde richtingen een andere kleur geeft. Synthetische aquamarijn, feitelijk een soort synthetische spinel, wordt ook veelvuldig op deze wijze geproduceerd.

Met dank aan www.huisvanoranje.nl